Berest

b_150_100_16777215_00_images_phocagallery_berest1_1024x768.jpg

Wieś położona jest w dolinie Mostysza i Bereściańskiego Potoku, przy zbiegu dróg z Krynicy-Zdroju do Grybowa, z lokalną drogą z Berestu do Mochnaczki Wyżnej. Odległość z Krynicy-Zdroju 9 km, od Piorunki 4 km. Miejscowość leży na wysokości 520-600 m n. p. m. Posiada na południe przysiółki, m. in. Polanki i Skoroniste. Nad wioską od zachodu piętrzy się lesisty Zdziar z kulminacją Hłocza (774 m), a na wschodzie Kruhla (630 m).

Berest lokowany był na prawie wołoskim w państwie biskupów krakowskich (Kresie Muszyńskim) końcem XVI wieku. Pierwsza wzmianka o nim pochodzi z 1634 roku. Nazwa wsi wywodzi się zapewne od brzostów – rodzaj wiązu. Miejscowość swych dziejach łączyła losy okolicznych wsi Kresu Muszyńskiego. Miejscowa ludność obok uprawy roli i hodowli zajmowała się wypalaniem węgla drzewnego dla pobliskiej huty. W XVIII i XIX wieku na Mostyszu był młyn, tracz i folusz. Na miejscu była karczma. Początkiem naszego stulecia Berest posiadał już szkołę i czytelnię Kacykowskiego.

W latach międzywojennych obok Łemków zamieszkiwali tu Polacy i kilka rodzin żydowskich. Miejscowych Łemków wysiedlono w latach 1945-1947.

Berest znajduje się na szlaku cerkwi łemkowskich. W Bereście zachowało się kilka kapliczek łemkowskich z przełomu XIX/XX w. oraz dwie XIX - wieczne kamienne  figury przedstawiające św. Jana Chrzciciela i św. Mikołaja. (Portal internetowy miasta Krynicy-Zdroju)

Łemkowskie Archiwum Prasowe:

Berest Wieś, oddal. połud. od Grybowa 13¼ kilom, Paraf. gr. kat. w miejscu. Dyec. ruska przemyska. Łacinnicy należą do par. Grybów. Cerkiew par. śś, Kosmy i Damiana, Patron: Cesarz. Budynek z r. 1842. (Schemat, łać.), Przywilej erekcyjny zginął w czasie konf. barskiej. Przywileje na uposażenie probostwa jakoby z lat 1647 i 1662 wspomniane w wizycie z r. 1780. (Schemat. ruski z r. 1879). Budynek drewniany. Reszty obrazów ruskich z XVII w. podobnych jak w wielu cerkwiach okolicy (Łepk. noty ręk. 1851 r).

Źródło: Teka Grona Konserwatorów Galicyi Zachodniej. T. 1, 1900 s. 101

Berest, wś, pow. grybowski, o 11 kil. od st. poczt. Krynica; ma 1901 n. a. morgów rozl., 83 dm.. 549 dusz, ludność ruska,  parafia grecka w miejscu, kościół pod wezwaniem Kosmy i Damiana; położenie  w najwyższych Tatrach w glebie owsianej; tartak wodny, własność funduszu religijnego. M.M.

Źródło: Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów Słowiańskich.- 1880 tom I, s. 139

b_150_100_16777215_00_images_phocagallery_rozne_dawne_dzieje.jpgCerkiew pw. Świętych Kosmy i Damiana w Bereście zbudowano w 1842. Jest to cerkiew łemkowska, typ północno-zachodni, wariant młodszy, orientowana , drewniana, konstrukcji zrębowej. Trójdzielna: prezbiterium zamknięte trójbocznie, szersza kwadratowa nawa i prostokątny babiniec. Wieża konstrukcji słupowo-ramowej o pochyłych ścianach, z lekko nadwieszoną pseudoizbicą. Słupy wieży obejmują zachodnią część babińca. Wokół wieży zachata, czyli dodatkowa przestrzeń, uzyskana w wyniku postawienia pod szerokim okapem, przy ścianach  ścianek z desek. Wszystkie ściany pobite gontem.

Nad nawą dach namiotowy z jednym uskokiem w dolnej części, nad wieżą dach namiotowy bez załamań. Nad zachodnią częścią prezbiterium, przylegającą do nawy dach kalenicowy, przechodzący płynnie w dach namiotowy z jednym załamaniem nad wschodnią częścią prezbiterium, krótki dach kalenicowy nad częścią babińca, której nie obejmuje wieża. Wszystkie dachy kryte blachą. Nad wszystkimi częściami jednolite ośmioboczne hełmy baniaste z latarniami pozornymi i żelaznymi krzyżami.

Kalenica to najwyższa część dachu utworzona na przecięciu połaci dachowych. Jest to tzw. kalenica główna, w odróżnieniu od linii przecięcia skośnych krawędzi połaci, które tworzą tzw. kalenice narożne. Dach namiotowy - dach o trójkątnych połaciach zbiegających się w jednym wierzchołku. Szczególnym przypadkiem takiego dachu jest pokrycie stożkowe.

Wewnątrz nad nawą i prezbiterium stropy z fasetami, w babińcu strop płaski. Faseta jest to wklęsły narożnik między prostopadłymi ścianami a także wyokrąglone naroże lub ozdobny gzyms na połączeniu ściany i sufitu lub ściany i posadzki.

Na ścianach polichromia ornamentalna z 1928 r. Między prezbiterium a nawą kompletny ikonostas, zbudowany w XIX w. z wykorzystaniem ikon pochodzących z XVII i XVIII w. W prezbiterium XIX w. ołtarz z wprawionymi w boczne ściany skrzyni ołtarzowej XVII-wiecznymi ikonami. W nawie barokowe ołtarze boczne z XVIII w. W północnym słynąca łaskami ikona Opieki Bogurodzicy (Pokrow) z 1721 r., która do 1928 r. znajdowała się w cerkwi w Izbach. Na ścianach kilka innych zabytkowych ikon.

Wokół cerkwi kamienny mur. Na linii cerkwi drewniana bramka z daszkiem namiotowym i hełmem takim samym, jak nad cerkwią. Na zewnątrz muru nowa, drewniana dzwonnica. Obecnie służy jako kościół parafialny rz.-kat. pw. MB Nieustającej Pomocy.

Berest jesienią
Berest jesienią
Berest jesienią
Berest jesienią
Berest jesienią
Berest jesienią
Berest jesienią
Berest jesienią
Berest jesienią
Berest jesienią
Berest jesienią
Berest jesienią
Berest jesienią
Berest jesienią
Berest jesienią
Berest jesienią
Berest jesienią
Berest jesienią
Berest jesienią
Berest jesienią
Berest jesienią
Berest jesienią
Berest jesienią
Berest jesienią
Berest jesienią
Berest jesienią
Berest jesienią
Berest jesienią
Berest jesienią
Berest jesienią

Komentarze:

Statystyki

Odwiedza nas 2 gości oraz 0 użytkowników.