Mochnaczka

b_150_100_16777215_00_images_phocagallery_rozne_mochnaczka1.jpgMochnaczka Niżna - wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, w gminie Krynica-Zdrój. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

Historia:

Wieś Mochnaczka, leżąca w Beskidzie Niskim, w dolinie potoku Mochnaczka, prawobrzeżnego dopływu Muszynki została założona w na prawie wołoskim w 1589 przez Jana Świątkowskiego z przywileju nadanego przez biskupa Myszkowskiego (tereny te należały do Klucza Muszyńskiego, będącego własnością biskupią). Parafię greckokatolicką w Mochnaczce, podległą dekanatowi muszyńskiemu uposażył w 1626 r. biskup M. Szyszkowski. Z tego też roku pochodził pierwszy dzwon cerkiewny, ważący 300 kg. W 1648 z gruntów wsi wyodrębniła się Mochnaczka Niżna. W XVIII i XIX w. liczba ludności - głównie Łemków wyznania greckokatolickiego - wynosiła od 500 do 800 osób. W 1936 parafia greckokatolicka została włączona do Apostolskiej Administracji Łemkowszczyzny. We wsi zamieszkiwało wtedy 788 grekokatolików, 21 rzymskich katolików i 33 żydów. Po II wojnie światowej, w ramach Akcji Wisła, Łemkowie zostali wysiedleni na Ziemie Odzyskane.

Zabytki:

Cerkiew św. Michała Archanioła w Mochnaczce
•    Dawna cerkiew pw. św. Michała Archanioła z XVIII w., gruntownie przekształcona w poł. XIX w. z kompletnym ikonostasem wewnątrz; od 1951 użytkowana jako kościół parafialny rz.-kat. pw. Matki Bożej Częstochowskiej.
W obrębie cerkwi znajduje się łemkowski cmentarz z nagrobkami z XIX i XX w. Teren cerkwi i cmentarza obrośnięty jest starodrzewem zaliczanym do pomników przyrody (jawor, 2 modrzewie, 3 jesiony)
•    Kaplica pw. Narodzenia Bogurodzicy, drewniana, zbudowana w 1787 z fundacji tutejszego proboszcza ks. Czyrniańskiego z kompletnym ikonostasem wewnątrz.

Szlaki piesze:

Krynica-Zdrój - Huzary (864 m n.p.m.) - Mochnaczka Niżna - Banica - Izby - Ropki - Hańczowa (Główny Szlak Beskidzki)
Krynica-Zdrój - Huzary (864 m n.p.m.) - Mochnaczka Niżna - Lackowa (997 m n.p.m.) - Ostry Wierch (938 m n.p.m.) (Szlak im. Wincentego Pola)

Mochnaczka Wyżna - miejscowość letniskowa oddalona o 10 km od Tylicza, położona w dolinie potoku Mochnaczka, dopływu Muszynki, przy drodze Tylicz-Krzyżówka, na wysokości 550-650 m npm. Na zachód od wsi ciągnie się lesiste pasmo górskie z wyróżniającymi się kulminacjami kulminacjami Hawrylakówka (745 m), z schodzącym nad wieś ramieniem Wierszka (754 m) oraz wzniesienia (721m), Kotylnicy (788 m) i Huzarów (865 m). Od strony wschodniej piętrzą się nad Mochnaczką: Rozdziele (789 m), Piorun (743 m), Mizarne (770 m) i Szwarne (785 m). Z Mochnaczki Wyżnej wiedzie na północ droga do Krynicy-Zdroju i na wschód (z płyt betonowych) do Izb.

Wieś założona w 1629 roku. Rządziła się ona prawem wołoskim i wchodziła do ziem biskupów krakowskich, tzw. Kresu Muszyńskiego. Przez wieś, aż do XIX wieku, prowadził gościniec z Grybowa przez Tylicz i Przełęcz Tylicką na Węgry. W latach międzywojennych Mochnaczkę zamieszkiwali wspólnie Łemkowie, Polacy i Żydzi. W lutym 1945 roku sowiecki Wojenkomnat dokonał podobnie jak w innych wsiach mobilizacji do Armii Czerwonej. Znaczna część miejscowych Łemków (60%) na skutek agitacji repatriowała się do ZSRR, natomiast pozostałych 1947 roku wywieziono na Ziemie Zachodnie. (Internetowy portal miasta Krynicy-Zdroju)

Z Łemkowskiego Archiwum Prasowego:

Mochnaczka niżna i M. wyżna dwie wsie pow. nowosądecki, oddal. o 11,3 kil, od sądu pow. i urz. poczt. w Krynicy. Pierwsza z nich ma par. gr.-kat. i szkołę ludową jednoklasową i 645 mk., druga 464 mk. gr.-kat. Obie leżą w dolinie górskiej potoku Mochnaczki, nazywanego także Piorunką, dopływu Muszynki. Na obszarze tych wsi jest kilka mniejszych strumyków wlewających się do Piorunki; znaczniejsze z nich są Czertyż w M. wyżnej, Fałatowski pot. i Mrokowiec w M. niżnej. Dolina ta objęta od. płn. wzgórzami stanowiącemi dział wodny Popradu i Biały ze szczytami Karniaków Werch 727m, Koryszowski Werch 770 i Polanki 786 mr., a od. płd. górami Jasiennik 796 m., Kotylnica 788 i Czertyż 866 m. npm. wznoszącemi się nad zdrojami kąpielowymi w Krynicy. Prowadzi przez tę dolinę gościniec z Nowego Sącza do Tylicza. Wzniesienie M. niżnej wynosi 638, M. wyżnej 650 m. npm. Więk. pos. funduszu religijnego ma obszaru 67 mr. roli, 18 mr. łąk, 4 mr. pastw. i 256 mr. lasu; pos. mn. 1440 mr. roli, 261 mr. łąk, 85 mr. pastw. i 70 mr. lasu. Cerkiew par. drewniana; parafia należy do dek. muszyńskiego, dyec. przemyskiej i obejmuje tylko obie wsie. Gleba górska, owsiana. Obydwie M. graniczą na zachód z Krzyżówką i Słotwinami, na płn. z Czyrną, na wsch. z Izbami a na płd. z Tyliczem i Krynicą. Mac.

Źródło: Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów Słowiańskich.- 1885 tom VI, s. 558-559

Mochnaczka Niżna - Wieś i gmina, pow. N. Sącz, sąd okr. N. Sącz, 636 mieszk.
stacja kolejowa (2 km) poczta, telegraf i telefon Krynica Zdrój.
Bednarze (tonneliers): Bojko A.
Cieśle (charpeentiers): Kmicik M.
Fryzierzy (coiffeurs): Krywicki D. - Sucheniak J.
Kowale (forgerons): Kmicik D. - Siwek J.
Krawcy (tailleurs): Steinberger A.
Młyny (moulins): Tymkowicz Dan.
Murarze (maçons): Siwek J.
Szewcy (cordonniers): Żegiestowski
Tartaki (scieries): Tymkowicz D.
Tytoniowe wyroby (tabacs): Garber T - Rycek T.
Wędliny (charcutiers): Wardral T.
Wyszynk trunków (spiritueux) Hawran Ł. - Steinberg D.

Źródło: Księga adresowa Polski (wraz z W.M. Gdańskiem) dla Handlu, Przemysłu, Rzemiosł i Rolnictwa 1930, s. 439

Fatałowski potok, potok górski, wypływa w obr. gm. Mochnaczki wyźniej w pow. grybowskim, w północno-wschodniej stronie, z Rozdziału beskidowego, z pod Karniakowego wierchu (727 m.), na gr. tej gminy z gm. Piorunką; płynie na południe przez obr. gm. Mochnaczki wyźniej i niżniej, gdzie uchodzi z pr. brz. do Piorunki, także Mochnaczką zwanej, dopływu Muszynki. Długość biegu 4 kil.

Źródło: Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów Słowiańskich.- 1881 tom II, s. 374

Mochnaczka Wyżna - Wieś i gmina pow. N. Sącz, sąd okr. N. Sącz, 532 mieszk.
stacja kolejowa (7 km) poczta, telegraf i telefon Krynica Zdrój.
Różne towary (articles divers): Silberman P.
Tartaki (scieries): Abusch J. (par)

Źródło: Księga adresowa Polski (wraz z W.M. Gdańskiem) dla Handlu, Przemysłu, Rzemiosł i Rolnictwa 1930, s. 439

W Mochnaczce
W Mochnaczce
W Mochnaczce
W Mochnaczce
W Mochnaczce
W Mochnaczce
W Mochnaczce
W Mochnaczce
W Mochnaczce
W Mochnaczce
W Mochnaczce
W Mochnaczce
W Mochnaczce
W Mochnaczce
W Mochnaczce
W Mochnaczce
W Mochnaczce
W Mochnaczce
W Mochnaczce
W Mochnaczce
W Mochnaczce
W Mochnaczce
W Mochnaczce
W Mochnaczce
W Mochnaczce
W Mochnaczce
W Mochnaczce
W Mochnaczce
W Mochnaczce
W Mochnaczce
W Mochnaczce
W Mochnaczce
W Mochnaczce
W Mochnaczce
W Mochnaczce
W Mochnaczce
W Mochnaczce
W Mochnaczce

Komentarze:

Statystyki

Odwiedza nas 20 gości oraz 0 użytkowników.